Hoe vermoeidheid tijdens lange ritten remschijven sneller doet slijten

Na een lange rit over de A2, A4 of A1, zeker tijdens de drukte van de zomervakantie richting de kust of over de grens, herkent vrijwel iedere automobilist de bekende signalen van vermoeidheid: zware oogleden, trage reacties en een minder scherp gevoel voor afstand. Minder bekend is dat vermoeidheid ook het remgedrag beïnvloedt en dat deze veranderingen meetbare gevolgen kunnen hebben voor de belasting van de remschijven. Later remmen, harder druk uitoefenen op het rempedaal en voortdurend snelheid corrigeren in druk verkeer kunnen allemaal bijdragen aan versnelde slijtage. Daardoor kunnen remcomponenten al aanzienlijk slijten voordat de auto aan de volgende onderhoudsbeurt toe is.

Dit is op dit moment bijzonder relevant. Nu de Nederlandse zomervakantie in volle gang is en veel automobilisten hun eerste lange rit van het jaar maken, worden
Om de remschijven zwaarder belast dan normaal. Vaak merkt de bestuurder daar weinig van, totdat de toenemende slijtage zich uiteindelijk uit in een merkbaar symptoom.

Hoe vermoeidheid uw manier van rijden verandert
Vermoeidheid schakelt de aandacht niet van het ene moment op het andere uit, maar vermindert de alertheid geleidelijk. Na enkele uren achter het stuur neemt de reactietijd toe en worden gevaren, remmende voertuigen en invoegend verkeer vaak later opgemerkt dan wanneer de bestuurder uitgerust is. Dat leidt tot een specifiek en herkenbaar rijgedrag:

• Later remmen. De auto bevindt zich dichter bij het obstakel voordat er geremd wordt, waardoor er meer kracht nodig is om op tijd te stoppen.

• Harder op het rempedaal drukken. Een vertraagde reactie wordt vaak gecompenseerd met een stevige trap op het rempedaal, waardoor de remmen kortstondig zwaarder worden belast.

• Wisselende snelheid. Vermoeide bestuurders wijken gemakkelijker enkele kilometers per uur af van de gewenste snelheid. Om dit te corrigeren, wordt er vaker geremd en opnieuw versneld, wat het rijgedrag minder soepel maakt.

• Verminderd besef van de volgafstand. Zonder het te merken, verkleinen bestuurders op lange ritten vaak de afstand tot de auto voor hen, wat de kans op noodremmingen in druk snelwegverkeer vergroot.

Ter illustratie: onder normale, alerte omstandigheden bedraagt de reactietijd van een bestuurder op een onverwacht gevaar doorgaans 0,3 tot 0,9 seconde, met circa 0,6 seconde als gangbaar gemiddelde. Onderzoek naar vermoeidheid achter het stuur laat zien dat deze reactietijd naarmate de vermoeidheid toeneemt met een tiende seconde of meer kan oplopen. Sommige studies rapporteren zelfs een toename van ruim 15% ten opzichte van een volledig alerte toestand. Dat lijkt misschien een klein verschil, maar bij snelheden op de snelweg betekent het direct dat de auto extra meters aflegt voordat de bestuurder begint te remmen. Daardoor kan een noodstop later worden ingezet en is de benodigde remkracht groter.

Op zichzelf lijkt zo’n verschil misschien gering. Tijdens een rit van vijf of zes uur naar Zuid-Frankrijk, of bij langdurig fileverkeer op een Nederlandse snelweg in de zomer, kunnen de gevolgen zich echter opstapelen. De bestuurder remt vaker en soms abrupt, waardoor het remsysteem herhaaldelijk zwaarder wordt belast. Juist dit terugkerende patroon kan bijdragen aan versnelde slijtage van de remcomponenten.

Waarom remschijven de klap opvangen
Telkens wanneer de bestuurder remt, drukken de remblokken tegen de remschijven en wordt de kinetische energie van de auto door wrijving omgezet in warmte. Bij rustig en geleidelijk remmen wordt die warmte gelijkmatiger opgebouwd, waardoor de remschijven tussendoor voldoende gelegenheid hebben om af te koelen. Laat en hard remmen werkt juist averechts: in korte tijd komt een grote hoeveelheid warmte vrij, waardoor het oppervlak van de remschijf snel sterk wordt verhit.

Bij normaal rijden in de stad en op de snelweg werken remschijven doorgaans bij een temperatuur van ongeveer 100 °C tot 250 °C. Late, harde remmingen, zoals vermoeidheid die doorgaans wordt veroorzaakt, kunnen de temperatuur van de remschijf ver boven dat bereik uitkomen, van 300 °C tot 500 °C of hoger bij een enkele harde remming, voordat de schijf de kans krijgt om weer af te koelen. Vooral de voortdurende afwisseling tussen sterke verhitting en afkoeling vormt daarbij een belasting voor het materiaal. Door deze herhaalde thermische cycli kunnen spanningen in de remschijf ontstaan, wat op termijn kan bijdragen aan vervorming, slijtage en andere vormen van schade.

Op de lange termijn kan herhaalde en niet gelijkmatige verhitting leiden tot verschillende vormen van extra belasting en slijtage waar remspecialisten regelmatig voor waarschuwen:

• Thermische spanning op het schijfoppervlak. Sterke en plotselinge temperatuurwisselingen kunnen spanningen in het materiaal veroorzaken, wat kan bijdragen aan vervorming en een ongelijkmatig remoppervlak.

• Snellere en ongelijkmatige slijtage. Hard en abrupt remmen belast zowel remblokken als remschijven zwaarder, waardoor het materiaal sneller en minder gelijkmatig kan slijten.

• Glazuurvorming op de remblokken. Bij overmatige hitte kan het oppervlak van het remblokmateriaal verharden en glad worden. Hierdoor kan de wrijving afnemen en kunnen de remprestaties afnemen.

De onderstaande infographic illustreert dit verschil. Bij geleidelijk en gecontroleerd remmen blijft de temperatuurverdeling over de remschijf gelijkmatig en verloopt de slijtage doorgaans ook gelijkmatig. Bij herhaaldelijk laat en hard remmen, bijvoorbeeld als gevolg van vermoeidheid, ontstaan juist sterkere temperatuurpieken en een ongelijkmatiger slijtagepatroon over het oppervlak.

Rustig remmen versus laat en hard remmen bij vermoeidheid: een vergelijking naast elkaar van gelijkmatige warmteverdeling bij geleidelijk remmen tegenover geconcentreerde hitte en ongelijkmatige slijtage bij laat en hard remmen.

Dit verklaart waarom rijgedrag minstens zo belangrijk kan zijn als het aantal gereden kilometers. Twee auto’s met dezelfde kilometerstand kunnen aanzienlijk verschillen in de mate van slijtage aan de remschijven. Niet alleen de afstand, maar ook de omstandigheden en de manier waarop er wordt gereden spelen daarbij een belangrijke rol. Wie vaker laat en hard moet remmen, belast het remsysteem immers zwaarder dan een bestuurder die voornamelijk geleidelijk afremt.

Lange zomerse ritten kunnen het remsysteem bovendien extra belasten. Een volle dakkoffer, een zwaar beladen auto en urenlang rijden richting de Duitse of Belgische grens verhogen het gewicht van de auto en daarmee de hoeveelheid energie die tijdens het remmen in warmte moet worden omgezet. In combinatie met vermoeidheid, die de reactietijd kan verlengen en het rijgedrag minder constant kan maken, ontstaat een extra belasting voor het volledige remsysteem.

Welke symptomen wijzen op beginnende slijtage
Remschijven falen zelden zonder voorafgaande waarschuwing. In de meeste gevallen geeft de auto al vroeg signalen dat de remmen aan slijtage onderhevig zijn. De uitdaging is vooral om deze tekenen na een lange rit niet te negeren, wanneer de behoefte om zo snel mogelijk thuis te komen groot kan zijn. Veel voorkomende vroege signalen van remslijtage zijn:

• Een hoog piepend of schurend metaalgeluid tijdens het remmen, vooral merkbaar bij lagere snelheden.

• Trillingen of een pulserend gevoel in het rempedaal of stuurwiel, vooral bij het remmen vanaf hoge snelheden, kunnen wijzen op een ongelijkmatig remoppervlak of variaties in de dikte van de remschijf.

• Een langere remweg dan gebruikelijk, ondanks dat het pedaal met dezelfde kracht wordt ingedrukt als voorheen.

• Zichtbare groeven, krassen of verkleuringen op het oppervlak van de remschijf, zichtbaar door de spaken van de velg.

• De auto trekt tijdens het remmen licht naar één kant, wat kan wijzen op een ongelijke remwerking van de linker- en rechterzijde.

Elk van deze signalen, zeker als het kort na een lange snelwegrit optreedt, verdient serieuze aandacht in plaats van uitstel tot de volgende geplande controle.

Hoe kostbare reparaties te voorkomen
Wanneer slijtage van de remschijven tijdig wordt opgemerkt, kan het probleem vaak relatief eenvoudig worden verholpen. Wordt het onderhoud te lang uitgesteld, dan kunnen versleten of beschadigde remschijven de remblokken extra belasten, de remprestaties verminderen en in sommige gevallen resulteren in schade aan andere onderdelen van het remsysteem. De marge van de slijtage is bovendien kleiner dan veel bestuurders denken: remschijven hebben een voorgeschreven minimale dikte. Zodra deze grens is bereikt, moet de schijf worden vervangen om de veiligheid en goede werking van het remsysteem te waarborgen. Een aantal gewoonten maakt hierbij een merkbaar verschil:

• Controleer remschijven en remblokken regelmatig. Wacht niet uitsluitend tot de jaarlijkse onderhoudsbeurt, maar laat de remmen ook na een lange rit controleren als u afwijkingen zoals geluiden, trillingen of een veranderde remwerking opmerkt.

• Negeer vroege signalen niet. Piepen, schurende geluiden, trillingen of een pulserend rempedaal verdwijnen zelden vanzelf. Hoe langer een mogelijk probleem wordt uitgesteld, hoe groter de kans op extra slijtage en hogere reparatiekosten.

• Kies remschijven die passen bij het gebruik van de auto. Wie regelmatig lange, zwaar beladen snelwegritten maakt, kan baat hebben bij remschijven die geschikt zijn voor een hogere thermische belasting. De juiste keuze hangt daarbij altijd af van het voertuig en de specificaties van de fabrikant.

• Laat remschijven en remblokken samen controleren. Deze onderdelen werken nauw met elkaar samen. Ongelijkmatige slijtage of schade aan het ene onderdeel kan gevolgen hebben voor de werking en levensduur van het andere.

Eenvoudige gewoonten die de levensduur van uw remsysteem verlengen
Een groot deel van de extra belasting van het remsysteem door vermoeid rijgedrag is te voorkomen met een aantal consequente gewoonten, zeker tijdens lange zomerritten:

• Plan elke twee uur een rustpauze. Een korte onderbreking van de rit helpt vermoeidheid te beperken en draagt bij aan een alerte en soepele rijstijl op het volgende traject.

• Vergroot de volgafstand tijdens lange ritten. Meer ruimte tot de voorligger geeft u meer tijd om verkeerssituaties in te schatten en geleidelijk af te remmen, in plaats van op het laatste moment hard te moeten remmen.

• Anticipeer op files en verkeersdrukte. Vooral op routes die tijdens de zomermaanden druk zijn, kan vroegtijdig gas terugnemen onnodig en abrupt remmen voorkomen.

• Beperk onnodig gewicht. Een zwaarbeladen auto, dakkoffer of aanhanger vergroot de massa die moet worden afgeremd en daarmee de belasting van het remsysteem. Neem daarom alleen mee wat daadwerkelijk nodig is.

• Laat de remmen vóór een lange rit controleren. Een korte inspectie kan eventuele slijtage of problemen aan het licht brengen voordat u aan een lange reis begint. Dat is doorgaans verstandiger dan wachten tot na de rit.

Vermoeidheid wordt vaak uitsluitend gezien als een kwestie van alertheid en reactievermogen, maar heeft ook invloed op het rijgedrag en daarmee op de belasting van het remsysteem. Door vroege signalen van vermoeidheid serieus te nemen, voldoende rustpauzes in te lassen en tijdens lange ritten verder vooruit te kijken, kunt u onnodig hard remmen beperken. Dat draagt niet alleen bij aan veilig rijden, maar kan ook helpen om onnodige slijtage en onverwachte reparatiekosten te voorkomen.

Weet u niet zeker of uw huidige remschijven klaar zijn voor een lange rit? Bekijk dan het aanbod remschijven voor uw specifieke merk en model en controleer vóór vertrek of de gekozen onderdelen voldoen aan de specificaties van uw auto.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Autodoc



Bekijk het laatste TV nieuws